- महेश्वर श्रेष्ठ

२०५८ साल जेठ १९ गते तत्कालीन अधिराजकुमार ज्ञानेन्द्र शाह र निजको एकल परिवारका सदस्य बाहेक तत्कालीन गद्दीनसिन राजा वीरेन्द्र, नीजको सम्पर्ूण्ा परिवार सदस्य तथा नजिकका नातागोता समेत नारायणहिटी राजदरबारमा मारिएबाट एक किसिमले नेपालमा परम्परागत राजतन्त्रको अन्त्य भएको थियो ।

-शेर्पा पाशाङ ग्याल्जेन लामा

स्यर्वी तम्ङे तङ यिकी
इश्वीलो ७००-११०० कि फर्ला पाली तङ संस्कृत ला ठिनि वोतु नङबी सङ्गे कि छ्यो टाकटुक  सम्बोटा यिकि  ला फेपि ताम्ङेला ग्युरु सिन गोमला फेकि लुङबा खुतुक खुतुकला दक्दक्पीकि तम्ङे लोउ मिरीक तिवि नङ्ला दक्पु स्यर्वा तिवि लोउ स्यर्वी ताम्ङे तिङ च्यीग यीन।
स्यर्वा तिवा ईश्वीलो १४८० ला खोरङ केउ लुङबा खाम नेसुर खोलीखोली ख्याने दासा पोनि फेपनी ईश्वीलो १५३० ला खङरी छ्यमूलोङमी दोङ स्यार खुम्बुला फेउकि लोक्यु नोक। स्यर्वा तिवा लेउ सिना गोमला खुम्बुला मि रङ मेतु तप्की खुम्बु ति स्यर्वि लुङबा यिन्दुला छ्य ज्यौ यिन्नोक।
इश्वीलो १५५३ न्या-ज्युङ स्यर्वा तिवा खुम्बु सुर स्योरुङ तङ लुङबा  यम्बाला लुङबा क्यानी फेउ तप्की थिङसङ स्यर्वा तिवा यम्बुर जोङ सोलु खुम्बु, वखल्ढुङ्गा, भोज्पुर, संखुवासभा, सुन्सरी, इलाम,  काठमाण्डौं, सिन्धुपाल्चोक, रामेछाप तङ दोलाखा ल तङ ग्यखर लुङ्बा दार्जीलीङ, सिक्कीम, तङ आसाम ल तङ छिग्या लुङ्बा युरोप तङ अमेरिका सक फेलुकि स्येर्वा तिवि लोउकि भोट-बर्मेली-समुह कि तम्ङे ति स्यर्वा टाकटुककि पिर्मी तम्ङे यीन।
दक्पि नङबी छ्यो तिवा टाकटुक सम्बोटा यिकी ल फेपि तम्ङे ल तिरङ ठिनी वोतु तप्की दक्पु स्यर्वा तिविसङ सम्बोटा यिकि तङ फेपि तम्ङे ति छ्यो कि यिकी तङ तम्ङे यीन सिनी चीनी ज्यौ यिन मीसी युल्की लाकातङ स्युङकि लाका ला सम्बोटा यिकि ठिकुकी लुङसु मिन्दुक।

स्यर्वी तम्ङे यर्के डो माथुवु थेन्दोक तिवा।
• यम्बुर् ला लो २४० सक देतुकि शाह ग्यल्वु तिवि रोङबि (खस) तम्ङे तिरङ ग्यल्खप कि तम्ङे जोउ तप्की मिरीक (जनजाति) कि लोउ तम्ङे तिवा तङ स्यर्वी तम्ङे यर्के मातङगु यिन।
• स्यर्वा तिवीकी दक्दक्पी युल्ला ज्याउकि गोन्दा तिवी नङ्ला सङ स्यर्वी तम्ङे ल यिकी मा-लप्नी फेपि तम्ङे ल रङ लोपु तप्की गोन्दी लप्टा तिवीसङ स्यर्वी तम्ङे यर्के तोङ मा-थुपु यिन।
• स्यर्वा लम तङ गेकेन तङ खेन्पो तिवी सङ फेपि तम्ङे ल वोतु पेज्य तिवा फेपि तम्ङे मेशेउ स्येर्वा तिवी सङ स्येउ तङ ह खोउ ख्यानि स्यर्वी तम्ङेला माग्युर्नी
फेपि तम्ङे ल रङ लोपु तप्की स्यर्वी तम्ङे यर्के डो मा-थुपु  यिन।
• स्यर्वा तिवा लाका ल्यामु छोलु ल लुङब यम्बला दासा क्यानि गलु तप्की युल्ला स्यर्वी तम्ङे लोउ मितिवा कोर्मु गलु यिन।

स्यर्वी तम्ङे यर्के तोङगु ल खङ खि गोकी ?
• दक्पी अङा तिवला स्यर्वी तम्ङे लोपु ला खङ्बा तम्ङे लोप्सी स्यर्वी तम्ङे ल   रङ लोपुकी लुङसु लोप गोकिवी।
• दक्पु स्येर्वा तिवा खनि ठेसिनङ खनि जोम्सिनङ यिन्जीग मिन्जीग स्यर्वी तम्ङे लोउ कि लुङसु ज्योक गोकिवी।
• दक्पी लामा तिवी सङ छ्यो नङसी स्येर्वा तेरिकि स्येउ तङ हखोउ ख्यानि स्यर्वी तम्ङेला छ्यो नङगुकि लुङसु देन गोकिवी।
• थन्द स्येर्वा तिवा फेपी तम्ङे तङ सम्बोटायिकी स्येउ सिना देवनागरी तङ ईङ्लीस स्येउ मि मङा वोतु तप्की दक्पी तम्ङे ति देवनागरी तङ ईङ्लीस रोमन यिकीला  ठिकुकी लुङसु देन गोकिवी।
• स्यर्वी तम्ङे मेस्येउ मि तङ दक्पि अङा तिवला स्यर्वी तम्ङे लोउला खक्छेला नेपाली-शेर्पा-शब्दकोष तङ ईङलीस-शेर्पा- डीक्स्नरी जो गोकिनोक।
• स्यर्वी तम्ङे थकछेमु जोप्ला स्यर्वी तम्ङेकी  थकयीक जो गोउ खकछेमु नोक।
• स्यर्वी तम्ङेला मेतु तम्ङे छीक तिवा छ्योकि कोर्की छीक यिन्सी फेपी तम्ङे नङ्लासुर, स्युङकि लाका तङ राजनितीकि कोर्की छीक यिन्सी रोङबी तम्ङे (नेपाली भाषा) नङलासुर तङ साईन्स तङ टेक्नोलोजी कोर्कि तंम्ङे छीक यिन्सी ईङलीस तम्ङे नङलासुर ङ्यानी ज्यक्सी लेमु गिते नोकिनोक।
• स्यर्वी तम्ङे थङदि खिरु, ल्यामु जोप तङ यर्के तोङगुला यम्बुर स्यर्वा चिछोग तङ लुङ्बा यम्बला वोतुकि शेर्पा किदुक तिवि गोमा ख्यानी स्यर्वी तम्ङे स्येउ मिखामु तिवा छोक्मी जोनि स्यर्वी तम्ङे यर्के तोङगु कि छोङदी च्यीग खकछेला जो गोउ कि ठोङगु यीन।
   टशि देलेक।।

 
यम्बु (नेपाल) लुङ्ब ग्युर्व गँल्ने संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल गँल्सिन्दु तेरील थोक्यु वोतु तम्ङ्ये यीन् ।  नेकपा माओवादीकी लो १० सीतङ् ह्लक्प जनयुद्ध तङ् बिक्रम लो २०६२-६३ की मीमङ्की ङोकोल (जनआन्दोलन) क्यने यम्बुल लो २४० गोमनेज्युन् वोतु शाहवंशीय राजतन्त्र मेतजोने लुङ्ब ग्युर्व तङ्गु यीन् । मीरीक नाछोक् वोतु यम्बुल शेर्पा स्वायक्त प्रदेश चीला गोकी सीसीङः-

१ शेर्वा यम्बुल ङुनेज्युन् देतीन् वोउ मीरीक् (आदीवासी जाति) यीन्दु तप्कीः-
यम्बुल मीरीक (जाति), तम्ङ्ये (भाषा), तङ सखुल (क्षेत्र) चोवी कोर्तीवल छ्य ज्यङ्ने स्वायक्त प्रदेश तङ् स्वायक्त ग्यल्खप् जोप् गँल वेय् । शेर्वा तन्दी नेपालकी च्यङ्छ्योक्ल तङ् पे (तिब्बत) की श्यरछ्योक्की भोट प्रदेशला तेरीसीतङ् गोमनेज्युन् देतीन् वोउ मीरीक् यीन् (ओपीट्ज, १९७३) । ज्युक्ल यम्बु तङ् पेकी पर्ल सन्छम् (सिमाना) गोतु पल शेर्वी देसा तन्दी यम्बी कङरीक्छ्योक्की दासातीवल खेलु यीन् । तुकरङ् क्याने शेर्वा रङ्गी छ्यो, रीक्शुङ्, तम्ङ्ये कुतु वोतु मीरीक यीन् ।  ती यीन्दु तप्की मीरीक, छ्यो, रीक्श्युङ, तङ् तम्ङ्ये छ्यज्यङ्ने शेर्वाल यीन्जीमीन्जी शेर्पा स्वायक्त थोप् गोकीवी ।

२ नेपाल एकीकरण क्यीतु सीतङ् गोमल शेर्वी ग्यखप् कुतुरङ् वोतु तप्कीः
तन्दसीतङ् चो-चो लो ६०० गोमलारङ् सन् १५५३ ल रङ् शेर्वातीवी श्यरखुम्बुल रङ्गी ग्यल्खप् चुने जिन्क्योङ् कीयीन् वोउ यीन् ।  श्यरखुम्बी गोम्श्योक्की गेलु पोन्लब साङ्ग्वा दोर्जे यीन् ।  सन् १७७२ ला तीरङ् गोर्खाकी गेलु पृथ्वीनारायण शाहकी नेपाल एकीकरण कीतु रीम्बल शेर्वी ग्यल्खप् तन्दी यम्बी ग्यल्खप्ल दुम्बु यीन् (जेम्स एफ फीश्यर, १९९०) । दुक्यने ग्यल्खप् दुम्बु रीम्बल त्यकी शेर्वा तङ् क्यन् टोङ्गु तङ् थुन्लम् सङ् मक्यउ तप्की संयुक्त राष्ट्र संघकी बडापत्र, विश्वव्यापी मानवअधिकार घोषणा पत्र, तङ् विश्व श्रमसंगठनकी अभीसन्धी १६९ नङ्सीन् दी शेर्वी लुङ्ब शेर्वालरङ् थोप्गोकीवी । दुक्यने एकीकरण क्यउ ज्युक्ल सङ् तन्दी सोलुखुम्बु जोङ्खल शेर्वीरङ् ठालदुने त्यकी  श्युङ् लुक् जीन्क्योङ् क्यीन् मीछ‍ये क्योङीन् वोउ पङ्बुतीव (प्रमाणहरु) वोतु लोग्यु तरुङ्सङ वेय् । ती यीन्दल्हेसीङ् शेर्वी गोमी देसा तङ् लोग्युल छ्य ज्याङ्ने संघीय नेपालला शेर्पा स्वायक्त गोकीवी ।

३ यम्बुल संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र जुतुल शेर्वी लाका फेन्क्षेन्मु क्याउ तप्कीः
यम्बुल संघीय गणतन्त्र जुतु मीक्युल ज्यङ्ने नेकपा माओवादीकी क्यउ ङोकोलकी रीम्बल शेर्वा मी ७० सीतङ् ह्लक्प शहीद गलु तेरील खेन्थोक वोतु तम्ङ्ये रङ् यीन् (शेर्पा राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा, २००८) । दुक्याने रङ्गी छ्ये तङ् टोङ्ब क्युन्ज्यङ्ने लुङ्ब ग्युर्व तोङ्गुल शेर्वातीवी दक्दक्पी दासाने रोकरम् तङ् लाका फेन्छ्येन्मो क्यन् नङ्गु तप्की शहीदतीवी यीछ्ये तङ् नासम् नङ्सीन् शेर्वा तेरीकी यर्गेकी थोक्ल चुक्यनेयीन्सीरङ् वरङल शेर्पा स्वायक्त गोकीवी ।

४ अन्तरिम संविधानल नेपाल संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा क्यान्सीन्दु तप्कीः तन्दी अन्तरिम संविधान २०६३ ल यम्बु संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र यीन्दु तेन्तेन क्यन्सीन् वेय् ।  तुकरङ् क्यने राजनितिक पार्टी गीर्पोतीव मङ्श्योक्की घोषणा पत्रल सङ् लो २ की नङ्ल जोप् चठीम्ल मीरीक्, रीक्श्युङ, तम्ङ्ये तङ् सखुल्की श्यील रङ् संघीयता थाक्छ्येतु तम्ङ्ये ज्यङ् वेय् सीसीङ् तीनङ्सीन् रङ् राजनितिक पार्टीतीवल यम्बी मीतीवी भोट बीन्ने संविधान सभाल तङ्गु यीन् (घोषणा पत्र नेकपा माओवादी, नेकपा एमाले) । ती यीन्दु तप्की मीरीक्ल छ्य ज्यङ्ने स्वायक्त प्रदेश यङ्न स्वायक्त राज्य यीन्जीमीन्जी ङेगोकीवी । राजनितिक पार्टीतीवी घोषणा पत्रल श्येतु नङ्सीन् मीरीक् नाछोक्की (विभिन्न जातिहरुको) तन्द सक्ल गोकीवी सीक्यउ स्वायक्त प्रदेशतीवः-
क) लिम्बुः   लिम्बुवान् स्वायक्त प्रदेश
ख) किरातः   किरात स्वायक्त प्रदेश
ग) तामाङः   ताम्सालिङ स्वायक्त प्रदेश
घ) नेवारः   नेवा स्वायक्त प्रदेश
ङ) गुरुङः   तमु स्वायक्त प्रदेश
च) मगरः   मगरात स्वायक्त प्रदेश
छ) थारुः   थरुवान स्वायक्त प्रदेश
ज) अवधीः   अवधी स्वायक्त प्रदेश
झ) भोजपुरीः   भोजपुरी स्वायक्त प्रदेश
ञ) शेर्वाः    शेर्पा स्वायक्त प्रदेश
ट) मैथिलीः   मिथिला स्वायक्त प्रदेश
तुकरङ् क्यने सखुल्ल छ्य ज्यङ्ने जोथुपु यम्ब स्वायक्त प्रदेशतीवलः- भेरी-कर्णाली, सेती महाकाली, पश्चिम हिमाली, कोचिला स्वायक्त प्रदेशतीव खेल्गीवी (नमुना संविधान, नेकपा माओवादी, २०६४) । दी स्वायक्त प्रदेशतीव तन्दसक्ल सीसङ् थाक्छ्येतु स्वायक्त प्रदेश मीन् ।  तुकरङ् क्यने, यम्बुल दी सीतङ् ह्लक्प यङ्न ङ्युङ सङ् स्वायक्त प्रदेशतीव जोथुप्कीवी । ती यीन्दु तप्की यम्ब मीरीक तङ् यम्बी मी तेरीकी दील सेम्न मनङ्सीङ् गीवी ।

५ यम्बु यर्गे तोङ्गुल शेर्वी लाका फेन्छ्येन्मो क्यन् वोउ तप्कीः
यम्बुल ट्रेकिङ् तङ् काजेकु लाका तेन्जीङ् नोर्गे शेर्वा तङ् सर एडमण्ड हिल्लरीकी सन् १९५३ ला च्योमोलोङ्मा ज्येक् थर्सीमतीरङ् गोछुउ यीन् । यम्बुल का जेँने, ट्रेकीङ् तङ् कङरील गँल्ने लुङ्बी मीन् जम्बुलीङ्ल क्योलु तीरङ् मेन्देल क्षीग्यल्की मीतीव टींन्वाने, खोङ्तीवल दल्ज क्यने लुङ्बी पल्ज्योर (अर्थतन्त्र) यर्गे तोङ्गु लाका तेरीसीतङ् ह्लक्प शेर्वी रङ् क्यन् वेय् ।  वोतुङ् रङ् सीरुयीन्सीङ् नेपाल सीरुतुरुङ् च्योमोलोङ्मा (सगरमाथा) तङ् शेर्वी जोसह्लेसी तीरङ् यीन् सीक्यसीरङ्गीवी । दी रीम्बल तन्द सक्ल यम्बी शेर्वा मीर ५ की जम्बुलीङ्ल लाका ल्यमु क्यनङ्ने गीनीज बुक अफ वार्ल्ड रेकर्डस् ला मीन् ग्यक्थुम् वेय् ।

६ अन्तरिम संविधानल नेपाल संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा क्यान्सीन्दु तप्कीः तन्दी अन्तरिम संविधान २०६३ ल यम्बु संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र यीन्दु तेन्तेन क्यन्सीन् वेय् ।  तुकरङ् क्यने राजनितिक पार्टी गीर्पोतीव मङ्श्योक्की घोषणा पत्रल सङ् लो २ की नङ्ल जोप् चठीम्ल मीरीक्, रीक्श्युङ, तम्ङ्ये तङ् सखुल्की श्यील रङ् संघीयता थाक्छ्येतु तम्ङ्ये ज्यङ् वेय् सीसीङ् तीनङ्सीन् रङ् राजनितिक पार्टीतीवल यम्बी मीतीवी भोट बीन्ने संविधान सभाल तङ्गु यीन् (घोषणा पत्र नेकपा माओवादी, नेकपा एमाले) । ती यीन्दु तप्की मीरीक्ल छ्य ज्यङ्ने स्वायक्त प्रदेश यङ्न स्वायक्त राज्य यीन्जीमीन्जी ङेगोकीवी ।

७ शेर्वाती रङ्गी छ्यो, रीक्श्युङ्, तम्ङ्ये, लुक्सो, रीक्ने कुतु वोतुतप्कीः
यम्बुल नङ्बसङ्ग्येकी छ्यो च्येप् शेर्वी ती रङ्गी रीक्श्युङ्, तम्ङ्ये, तङ् छ्यलुक् तेरी कुतु तङ् ग्यक्षेन्मो ओतु मीरीक यीन् ।
क) छ्योः  नङ्बा (बौद्ध), कङ्ग्युर, तेङ्ग्युर
ख) रीक्श्युङः  ठु तोङ्गु, छरतेन, ङ्यन्समीन् ग्यकु(ग्येङ्कुतु), देम्छ्यङ् ग्यकु, छ्यी क्योलु, टशीसोलु, कर्मलोकु, श्योर्के तोङ्गु, कङ्सो तोङ्गु, कोरछ्यङ् तोङ्गु, (ठुङ्कर तङ् ङ्यन्डीक तुछेनतीव); छ्योठुल, ङ्युङ्ने, सकदव, डुम्ची, टुक्प छ्येश्यी,  ह्लबब्पी तुछेन, मनीरीम्डु, छेवङ्, मनीछ्योकोर, साङ्तोङ्गु, रबन्य क्यीतु (छ्योकोर्की तुछेनतीव); यारछ्यङ्, फङ्यी, लोसर (क्यीकी तुछेन यम्बतीव); फोवग्यकु, थोटोल रोक्कु, ठुक्यीतु, रो गोङ्गु, सेम्सो क्यीतु, च्योतोङ्गु, छ्योतर लोङ्गु, दीन्जीन् तोङ्गु, न्यपोर क्यीतु, तेन् श्यम्बु, सुरतोङ्गु, क्येह्ला ज्येङ्गु, गोङ्जोग् बुलु, मोल तोङ्गु, छ्यङ्ग, ग्येव (नासुगल्सीम क्यीतु तुछेनतीव) ।
ग) तम्ङ्येः शेर्वी तम्ङ्ये- शेर्वी तम्ङ्ये भोटबर्मेली तम्ङ्ये नङ्ल खेलु तम्ङ‍्ये १ यीन् ।  शेर्वी तम्ङ्येला यीगे ३६ वेय् सीसीङ् दी तम्ङ्ये सम्बोट, देवनागरी तङ् रोमन यीकेल सङ् टीक्थुप्कीवी (गेलु शेर्वा, २००७) ।
घ) छ्यालुकः छीरीङ्कीङ्कप्, तेतुङ्, छ्युव, काजा (ख्योग्पेची नम्सा); अङ्गी, मटील, दोङ्टील, श्यम्ज्यर् (पुम्पेची नम्स); सुटु, सेर्कीकोक्ते, प्याकुर, झी, च्युरुक, ग्येन्जीन्, क्षप्क्षप्, यु (क्येङ्येतीव) ।
तुकरङ् क्यने गोमनेज्युन् शेर्वा देतु लुङ्ब तङ् दासातीवी मीङ्सङ् शेर्वी तम्ङ्येलरङ् ज्यङ् वेय् । तीङ्सङ् ती दासातीवी मीङ्तीव सङ् ग्युरीन् गँल् वेय् (फुरी शेर्वा, २००५) ।
श्यरखुम्बुः सोलुखुम्बु
पाप्लुवाः फाप्लु
लुक्ह्लाः  लुक्ला
नाउचेः  नाम्चे
दी लुङ्बी मीङ्तेमसङ् शेर्वा ती दासाल गोम्श्योक्ल देतु मीरीक‍् यीन्सीरु तम्ङ्ये हक्कोथुप्कीवी । तुकरङ् क्यने शेर्वीती रङ्गी लु (ङ्येन्डीक् लु, गाकी लु, ठलु); स्यप्टुक; समतीव (थुक्पा, रील्दुक, सेन्, फल्गी, चम्ब, सुच्य, श्यक्पा); च्यालाकतीव कुतु वेय् (ङवाङ वासेर लामा, २००२) ।

८ शेर्पा स्वायक्त प्रदेशकी जोप्ल गोउ श्यीतीव (आधारहरु) तेरी वोतु तप्कीः
शेर्पा स्वायक्त प्रदेश जोप्ल खक्छ्येल गोउती रङ्गी सखुल यङ्ना शेर्वा गोमनेज्युन् देतीन् वोउ दासा, शेर्वी जनसंख्या, वोङ्खोङ्तीव (आर्थिक श्रोत) तेरी वोतु तप्की शेर्पा स्वायक्त जोसीङ् जोह्लम्व क्यने जिन्क्योङ् क्यीथुप्कीवी । शेर्वा थल्मल देतु जोङ्ख सोलुखुम्बु यीन्सीरङ् तीङ्सङ् रामेछाप, दोलखा, सिन्धुपाल्चोक, ताप्लेजुङ्, संखुवासभा चोवी यम्ब जोङ्खतीव शेर्वा देकीवी । शेर्वातीव चुको जोङ्खल वोसीरङ् मङ्श्योक् च्यङ्छ्योग्लरङ् देतु तप्की शेर्पा स्वायक्तकी सन्छम् देन्दुलसङ् जोह्लमुरङ्गीवी । तुकरङ क्यने शेर्वा बङी मेतु युल्तीवल शेर्पा उपस्वायक्त यङ्न शेर्पा स्वायक्त युल् जोगोकीवी । शेर्पा स्वायक्त प्रदेशल टोछ्यम् (पर्यटन), कङरी (पर्वतारोहण), मेन्चातीव (जडीबुटी), छ्युलोक (जलश्रोत) तङ् छ्युङ्मासोप्लाका (पशुपालन) तेम वोङ्खोङ् बङी वोतु तप्की ङमुरङ् लुङ्ब यर्गे तोङ्थुप्कीवी ।  ल्यमु क्यने थो ग्यकु यीन्सीङ् तन्दा यम्बुल शेर्वा लाख सुम् (३०००००) सीतङ् ह्लक्प वेय् ।
९ रङ्गी वङ्क्ष लाँने शेर्वा तेरीकी यर्गेकी थोक्लः
शेर्वा यर्गे डोप सीरुती वरे छ्यो, रीक्श्युङ् तम्ङ्ये यर्गे डोथुपु यीन् ।  तुक्-रङ् क्यने रङ्गी लुङ्बल लोप्ज्योङ् क्यने, छप्सीत्की लाका तङ् श्युङ्की लाकाल श्युने वङ्क्ष लङ्थुप्सीङ् शेर्वा यर्गे गलु सीगोकीवी । तन्दसक्ल नेपालकी श्युङ्लुक ल्यमुमेतु तप्की शेर्वाल छप्सीत्की वङ्क्ष माथोप् वेय् । तीयीन्दु तप्की शेर्वातीव लोप्ज्योङ्ल, छप्सीत्की रीक्पल तुकरङ क्याने रङ्गी तम्ङ्ये, रीक्श्युङ, लुक्सो यर्गे तोङ्गुल छसे तीङ्ल श्योरु यीन् ।  लुङ्बल शेर्वाल वङ्क्ष तङ् कोकप् ल्यमु माथोपु तप्की शेर्वा मङ्श्योक् तीङ्सङ् रङ्गीयुल, छेङ्गछाली तेरी क्युन्ज्यङ्ने क्षीग्यल्ल गँल्ने छासे लाका कलेय् कीगोच्युङ् वेय् ।  खुरुङ् केउ युल्लरङ् देने, लोप्ज्योङ् लाँने, रङ्गी छयो, तम्ङ्ये, रीक्श्युङ यर्गे तङ्ने मीक्षे क्योङ्गुल शेर्पा स्वायक्त -१ गोकीवी -२ गोकीवी -३ गोकीवी, शेर्वा तेरीकी यर्गेकी तोन्दकला शेर्पा स्वायक्त रङ् गोकीवी ।

----------------------------------------------------------------------------------------------
मोबाइलः ९७४१११२४०८, ९८४१०७१७७६
ई-मेलः solukosherpa@gmail.com

z]jL{ dLª\tLjfM–

z]jL{ cfªtLjL dLª h -af/_ sª\sL 5]d'{ So]j] tLgª\;Lg Hof]s' n'S;f] j] . dLª Hof]s' n'S;f] RoLs/ª oLg;Lgª z]jf{ tª k]kL dLª r]–r] dLG8LsL .  t'5f] gª\;Lg z]jL{ tDª\o] Uo'/Lg 8f];fNx];Lª z]jL{sL dLªtLjf ;ª Uo'/Lg un' oLg .  bSkL tDª\o] r'Sofg] nf]KsLj] t's/fª Sofg] 6L;Lª tDª\o] nf]k'nf hf]Nxfd'uLjL .  tL oLGb' tKsL tLª\;ª z]jL{ tDª\o] sªnf]KsLj] oª\gf r'Sofg] nf]KsLj] tLgª;Lg/ª 6L;Lª Nofd'uLjL ;L? Iff]Unf t]/LsL gf;d tf]ªuf]sLjL .

k]kf tª z]jL{ dLª tª tLsL tf]GbstLjfx?

-ltAatL / z]kf{ gfd tyf cy{x?_M–

k]kL dLª\tLjf		tLª\;Lª z]jL{ dLª\tLjf		cy{
h!-p	ª\oLdf	h!-p	ªLdf÷lªdf	cfOtaf/, ;"o{
]-o	bfkf÷bfjf	k-t	bfjf	;f]daf/, rGb|df
p!c-kpy	dLSdf/	p!d-py	dLªdf/	d+unaf/, d+unu|x
Yc-m	NxSkf	Ya-m	NxfSkf	a'waf/, a'wu|x
n$y-o$	km'a'{	n$y-o. n$y-t	km'jf{, km'af{	laxLaf/, a[x:kltu|x
m-|d|	k;fª	-m-|d	k;fª	z'qmaf/, z'qmu|x
Ç"l-m	k]Gkf	-m"p-o	k]Daf	zlgaf/, zlgu|x
aˆl-kcw	s'Guf	-aˆd-c~	s'ª\uf	;j{lk|o, ;a}n] dgk/fPsf]
aˆl-ovd	s'G;ª	-aˆl-|d	s'G;ª	bofn'
ka#l-pf#c	sf]GIff]s	-a#l-f#a	sf]GIff]s	;j{dfGo
oð-{!|	6zL	-Ø-{!	6zL	z'e, d+undo
Ày-p	sdf{	-ay-p	sdf{	tf/f
Àz-Vl	sNb]g	-az-k"l	sNb]g	efUodfgL
Àz-ovd	sN;ª	-a"z-|d	s]N;ª	/fd|f], pkof]uL
Ë!-m	SoLkf	-a!-m. Ð!-m	SoLkf	v'zL, ;'v
Ë!-[ˆ	SoLn'	-a!-z$. -Ð-z$	sLn', +SoLn'	v'zLsf] uLt
pÑ"l-yo	Vo]G/a	Ñ"l-ym	Vo]G/fk	c;n 1fg
pc#l-m#	uf]Gkf]	c#p-o$	uf]Da'	;'/Iff ug]{
w҈y-p"k	Uo'/d]t	҈y-p!l	Uo'/dLg	kl/jt{g gx'g]
Nz-m#	UoNkf]	c"-z$ . c"z-o$	u]n', u]Na'	/fhf
Nz-p#	UoNdf]	c"z-p$	u]Nd'	/fgL
ë#z-kay	8f]Ns/	Ú#z-ay	8f]Ns/
	•	महा उडियान (गुरु पद्मा सम्भव) आकाशबाट अक्षरको रुपमा आएको भविष्य बाणी
	•	प्राचीन नालेन्डा बौद्धा बिस्वबिद्यालय
	•	बुद्ध धर्ममा कर्मकाण्ड वाङ लोपोन टाशी छिरिङ्ग शेर्पा बौद्धा भावसागर पर्ुण्ालोकको समस्त प्राणीहरु सदा सद्ागरुको शरणम जान् छु र जानुहवोस् । मानिसहरु मध्येको श्रेष्ठ भगवान बुद्धको शरणमा जान्छु जानुहवास् । शान्ता बिरगहरु मध्येको उत्तम सदर््धर्मको शरणमा जान्छु जानुहवास् .
	•	ओ मा नी पद् मे हुँ ओ मा नी पद् मे हुँ ओ शब्दले देवलोकमा पुनर्जन्म लिनुपर्ने कष्टको ढोका बन्द गर्दछ । देवताहरुको कष्ट आफ्नो मृत्यु पछि देवलोकबाट आफु पतन हुने कुरा अन्तर्ध्यानद्वारा पहिले नै थाहा पाउने कष्ट हो । यो कष्ट घमण्ड गरेबाट उत्पन्न हुन्छ ।
	•	The Twelve Deeds of the Buddha. 1. The vow to manifest as a guide for the sentient beings of the Dark Age. 2. The choice of a suitable and timely birth in the human realm. 3. The display of escellent signs at the time of birth.
	•	‌‌बुद्धधर्मको प्रवचनबाट श्री सम्पत्ती, भोग विलाष, बाल बच्चा, आफन्त इत्यादी सांसारिक वचनबद्धताहरुको बलियो बन्धनमा बाँधिएका मानिसहरु ती बस्तुहरुको बन्धनद्वारा त्यसका लागि आफ्नो प्रवल प्रयत्नमा यति धेरै अलमलमा परेका हुन्छन् कि उनीहरुसँग धर्म अभ्यास गर्ने समय नै हुँदैन ।
	•	आफनो मनलाई सागर झै बनाउनुहोस् मानसिक रोगबारे बौद्ध धारणा म तिब्बतको राजधानी ल्हासानजिकै जन्मेको थिएँ र तिब्बतका तीनवटा महान् गुम्बाहरूमध्येको एक सेरा गुम्बा विश्वविद्यालयमा शिक्षित भएको थिएँ । त्यहाँ हामीलाई मानवीय समस्याहरूलाई कसरी अन्त्य गर्ने
	•	बज्रगुरु मन्त्रको अर्थ र यो मन्त्र जप्दा हुने फाईदाहरु बज्रगुरु मन्त्रको अर्थ र यो मन्त्र जप्दा हुने फाईदाहरु बज्रगुरु देव डाकीनी हुं । गुरु यीदाम र डाकीनीलाई बन्दना म, स्वास्नी मानीस येसे सोग्याल, बाह्य, गुह्य र गोप्य मण्डलाहरु .अर्पण गरेर भने "ओ आचार्य
	•	निङमा स्कुलका रिन्पोछेबाट प्रवचन धर्म अभ्यास गर्नका लागि संसारको प्रकृतिबारे जान्नु पर्छ । भित्रि संसार र बाहिरी संसार गरेर दुइ प्रकारका संसार छन् । पहिला म बाहय संसार बारे बर्णन गर्ने छु ।
	•	गुरु पद्मसंभवको जीवनी ओ म नि पद मे हुँ को महत्त्व गुरु पद्मसंभवले राजा मुतिग र नजिकका चेलाहरूलाई भन्नुभयो- "हे तिब्बती राजा, भद्रपुरुष र जनताहरू ! महा-करुणामयको सार तत्व 'ओं म णि पद् मे
	•	परमपावन दलाई लामा (अनुवादक मुकेश लामा) यो समय बिश्वभरि नै विनाशकारी समस्याहरुका रुपमा रीस, त्रास र घृणा जस्ता ध्वंसात्मक भावनाहरु
	•	खुशी रहने उपायहरु - गुरु पद्मसंभव खुशी रहने उपायहरु (डाकिनी उपदेशबाट) गुरुले भन्नुभयोः यदि तपाईंले निम्नलिखित निर्देशनहरुलाई अनुसरण गर्न सक्नुभयो भने खुशी रहने उपायहरु छन् ।
	•	सवै मनोकामना पुरा गर्नका लागि गुरु रिन्पोछेमा प्रार्थना
	•	बुर्द्धधर्मद्वारा आफ्नो पहिचान
	•	आफनो मनोचीकीत्सक आफै बन्नुहोस्
	•	नमोबुद्ध and history of Takma Lunjii Stupa डा. बद्री पोख्रेल नमो बुद्ध कुनै वाद वा सम्प्रदाय होइन । नमो बुद्ध भनेको बुद्धलाई नमस्कार छ भनेको पनि होइन । यहा“ नमोबुद्ध अर्थात् काभ्रेपलाञ्चोकको स्यामपाटी गाविस क्षेत्रमा पर्ने बुद्धका चैत्य र मन्दिर भएको प्राकृतिक मनोरम उपवन क्षेत्र हो ।
	•	Maning from Sherpa gompa Audio Manig from Sherpa Gompa
	•	शेर्पाको मृत्यू संस्कार -पासाङ ग्याल्जेन लामा शेर्पा समाजमा मृत्यू संस्कार बौद्धधर्म ङिङमपा सम्प्रदायको थितीरिती अनुसार सम्पन्न गरीन्छ। जस अनुसार कसैको मृत्यू हुना साथ सर्वप्रथम मृतकको सिरानिको छेउमा धूप र छ्योमीन बाल्नु पर्दछ। लामा पुरोहीत हरु बोलाई धार्मीक बिधीअनुसार पाठपुजा गर्नु पर्दछ। ठुला ठूला लामाहरु बाट फोवा हाल्नु पर्दछ। लासलाई धार्मीक बिधी अनुसार ठु ( पवित्र पानी) हालेको पानीले नुहाई सेतो कपडाले बेह्री सिङारिएको ठाउँमा राखीन्छ। लामा बाट लास संस्कार गर्ने साईत हेराएर ३ दिन देखी १ हप्ता सम्म घरमानै वा आफनो
	•	शेर्पाको मृत्यू संस्कार -पासाङ ग्याल्जेन लामा शेर्पा समाजमा मृत्यू संस्कार बौद्धधर्म ङिङमपा सम्प्रदायको थितीरिती अनुसार सम्पन्न गरीन्छ। जस अनुसार कसैको मृत्यू हुना साथ सर्वप्रथम मृतकको सिरानिको छेउमा धूप र छ्योमीन बाल्नु पर्दछ। लामा पुरोहीत हरु बोलाई धार्मीक बिधीअनुसार पाठपुजा गर्नु पर्दछ। ठुला ठूला लामाहरु बाट फोवा हाल्नु पर्दछ। लासलाई धार्मीक बिधी अनुसार ठु ( पवित्र पानी) हालेको पानीले नुहाई सेतो कपडाले बेह्री सिङारिएको ठाउँमा राखीन्छ। लामा बाट लास संस्कार गर्ने साईत हेराएर ३ दिन देखी १ हप्ता सम्म घरमानै वा आफनो
	•	सोलु खुम्बु- शेर्पाहरुको आदिथलो -पाशाङ ग्याल्जेन लामा   बर्तमान नेपालको ताप्लेजुङ, संखुवासभा, भोजपुर, सोलु खुम्बु, ओखल्ढुङगा, रामेछाप, दोलखा, सिन्धुपाल्चोक, नुवाकोट, धादीङ, गोर्खा, मनाङ, मुसताङ, मुगु, हुम्ला, डोल्पा, बाजुरा र दार्चुला जिल्लाहरुको उत्तरि भूभाग उच्चहिमाली क्षेत्र वोलुङपा, ढोक्प्या, सिङसा,योल्मो, लार्के, सियार, ङेस्याङपा, थकालि, ल्होवा, ताङबे, मुगाल, कर्मारोङपा, लामा, निम्बा, टुक्च्युलुङ, युल्छोधुन, धोल्पो, तिच्युरोङपा ९कैकेरुङ०, खम्पा, भोटे र ब्यासी आदी अल्पसंख्यक आदिबासी जनजातीहरुले परापूर्व काल देखि बसोबास गरि आएका थलो हुन । नेपालको पूर्वोत्तर देखि पश्चिमोत्तर सम्मको सम्पुर्ण हिमाली क्षेत्र लाई राजा महेन्द्रको शासनकाल्मा
	•	शेर्पा समाजमा मोला परम्परा  - पाशाङ ग्याल्जेन लामा शेर्पा समुदायमा कसैले कुनै ठुलो सामाजिक वा धार्मिक कार्य गर्दा त्यस कार्यको बिबरण र त्यस कार्यमा लागेको लागतको बिबरण समेत त्यहाँ उपस्थित सबैले थाह पाउने गरि सुनाउने चलन छ । यस प्रकृयालाई मोला भनिन्छ । १ - बिबाह समारोहको मोला बिबाह समारोहको समयमा दुलहा र दुलही बिबाह मण्डपमा बसेपछी टीका लाउनु भन्दा पहिले दुलहीको माईतीहरु लाई दुलहाको तर्फबाट कोशेली राखेर खता लगाई दिएपाछी दुलहीको तर्फबाट एक जना मोला भन्न जान्नेले उठेर मोला भन्नु परेको काराणहरु कवितात्मक र मनोरन्जनामाक शैलीमा प्रस्तुत गर्दै, दुलहा र दुलही दुवैको सात पुस्ता सम्मको बिबरणको बखान गर्दै यिनीहरु कुटु्म्ब हुन र बिबाह गर्न योग्य भएकोले आजको मिती देखि दुलहा लाई हाम्रो छोरी शिरको कपाल देखि खुट्टाको नङ सम्म सुम्पेका छौं भनेर सुनाउंछन । त्यस पछि दुलहाको तर्फबाट पनि एक जना उठेर हाम्रो छोरा पनि दुलहीलाई सुम्पेका छौं भनेर सुनाउंछन । दुलही तर्फको मोला सक्दा जन्तीहरुले र दुलहा तर्फको मोला सक्दा माईतीहरु ले खुए खुए ९ पायौं० भन्ने चलन छ । २ - लारु पठाउंदाको मोला शेर्पा समुदायमा छोरीहरुलाई प्रायशस् बिबाह पछीमात्र दाईजो दिने चलन छ। यस दाईजो दिने प्रकृयालाई लारु तोङगु भनिन्छ। यसमा पनि बिबाहीत जोडीलाई संगै राखि दुलहीलाई माईतीहरुको तर्फबाट गर गहना, नगद, जिन्सी माल सामान समेत गरि जम्मा यती मुल्यको सम्पति दिएका छौं भनि सुनाईन्छ यस्मा जन्तीहरुले खुए खुए भनेर आभार प्रकट गर्दछन। ३- मृत्यू संस्कारको मोला मृतकलाई दाहसंस्कारको निमीत्त लानु भन्दा पहिले मृतकको आत्माको चीर शान्तिको लागी पाठ पुजा गर्न, घ्यवागर्न, बिभीन्न लामाहरुलाई दान गर्न, बिभीन्न गुम्बाहरुमा बत्ती बाल्न र अन्य धार्मीक कार्यहरु तिम्रो नाम बाट गरिनेछ भनि मोला गर्ने चलन छ। मृतकको नाममा अरु नातादार हरुले गरका दान पून्यको वर्णन समेत सुनाईन्छ।
	•	मेलम्ची र राज्य पुनःसंरचना -हिसिला यमी काठमाडौं उपत्यकामा वर्षोनि बढ्दो जनसंख्या र पानी आपर्ूर्तिको स्थायी उपाय नभएकाले उपत्यकावासीले वर्षौंदेखि खानेपानीको ठूलो समस्या झेल्दै आएका छन् । ०४६ सालको जनआन्दोलनपछि नेपाली कांग्रेसतर्फाट अन्तरिम सरकारको नेतृत्व सम्हालेका प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टर्राईले पहिलो आमनिर्वाचनको क्रममा काठमाडौं- १ बाट
	•	New Federal map, where do Himali people appear? Sources "The Himalayan Times" 12th March 08, (Typed; Tshering T. Sherpa) Stan Stevens The ink is now dry on the landmark agreement pledging implementation of a federal system with recognition of autonomous states that take into account geography, language, history, and the viability of indigenous nationalities. This may mark a turning point in a history marked by marginalization and discrimination against indigenous peoples. It may also begin to meet the commitments made by Nepal last year as the first Asian
	•	सल्लेरी, सान्नानी र संविधानसभा   ङमिा पाख्रिन तामाङ हालैको एकदिन । बिहानको झुल्के घाममै दोर्पु बजारमा रौनक छायो । चिया पसलदेखि बाटो-घाटोसम्म । कोही बार्दलीमा घाम्ा ताप्दै रेडियोको मिटर बटार्दै थिए, कोही चिया पसलमा संविधानसभाबारे गफि"दै ।
	•	राज्यको सङ्घीय पुनः संरचना कसरी गर्ने -दिल साहनी
	•	शेर्पा विवाह संस्कार -पासाङ गोपर्मा शेर्पा जातिमा 'एक नारी ब्रहृमचारी' उखान त छ तर महिलाको ढलिमली अलिक बढी हुन्छ तर आसामकोखसिया जातिको जस्तो पूरै मातृसत्ता भने होइन । मङ्गोलियन मूलकै जनजाति बहुपति प्रथाको प्रचलन पनि शेर्पामा छैन । नेपालका शेर्पाहरू मागी विवाह नै रुचाउँछन् । तिब्बतवासी शेर्पाहरूमा भने केटीलाई घिसारेर ल्याउने चलन अझै पनि छ जो नेपालका तामाङ जातिमा केही कालअघिसम्म थियो । मागी विवाहमा देम्ज्याङ, पेज्याङ, टिज्याङको प्रक्रिया पूरा गरेर मात्र विवाह सम्पन्न हुन्छ । जन्तिमा सिङ्गारपटारका घोडाहरू त हुने नै भए बाजागाजा पनि हुन्छ । तरवार नचाउँदै नर्तक जन्त अघि अघि 'ए होक् होक्' कोतालमा नाचेको दृश्य अवश्य नै आकर्ष हुन्छ । बाटा बाटामा सगुनहरू पनि थापेका हुन्छन् । दुला र दुलहीको घरको व्यवस्थाको बन्दोबस्त समुदायले व्यहोर्न परम्परा पनि छ । नभए पनि आर्थिक सहयोग गर्छन् । घर ल्याइसकेपछि रीतिथितिअनुसार नै विवाह सम्पन्न गरिन्छ । विवापछि दुलही पङ्देनको आधिकारी बन्छे अर्थात् पङदेन शर्ेपा नारीका सिन्दुर हो । पछाडिपट्ट िलाउनर्ेलई मटिलअगाडि लाउनेलाई पाङदेन भन्दछ । धरती माताबाट प्राप्त नियमित जीवनयापनको शिक्षाको -आहार, विहार, भय, मैथुन) अतिरिक्त क्रियाकलाप होस् जुनसुकै समुदायले पनि उपर्युक्त क्रियाकलपाहरूलाई संवेदनशील बनाएका छन् । उत्पत्ति प्रक्रिया एउटै भए पनि तिक्खर बुद्धिले मानवलाई भात खाने जस्तु बनाएको छ । शर्ेपा समुदायले कग्युर तेङ्ग्यृुर -सूत्र पिटक, विनय पिटक र अभिधर्म पिटक), दोमाङ, वार्देल ठोटुल -भार्दो) आदिको सम्मानपर्ूवक कार्यान्वयनमा ग्रहण प्रक्रिया प्रारम्भदेखि आजसम्म निष्ठाका साथ व्यवहारहरूमा ल्याइरहेको छन् भने भोट-बर्मेली भाषाका सन्त आँशु कवि मिलारेपाका साहित्यिक कर्ीर्तिहरू त्यत्तिकै अभिरुचिका साथ अध्ययन मनन गर्दछन् । अर्कोतिर बुट्टेदार च्योकची (टेवल) पर्सिङ -प्रिन्टिङ प्रेस), थंका आदिका विशेषज्ञहरू पनि छन् । थंकाको प्रसिद्धि त संसारभरि नै छ भने पनि हुन्छ । त्यस्ता जातिलाई सुकुलगुण्डाहरू थाकसे -फोहोरी) पनि भन्दथे । थाकखोला त मुस्ताङमा छ । त्यहीँ पीरले केही थकालीहरूले धर्म नै परिवर्तन गरे । शेरचन, भट्टचन, गौचन र तुलाचन । थकालीहरू र नेवार समुदाय त क्षेत्री बाहुनको स्तरमा पुगिसकेकाले आदिवासी/जनजातिको स्तरमा राख्नु/नराख्नुपर्ने विषयमा पुनः मूल्याङ्कन हुनुपर्ने अवस्था आइसकेको छ । धेरै पर्खनु नपर्ने समुदायहरू हुन् मगर, गुरुङ, र्राई, लिम्बू, तामाङ, थारु, शर्ेपा । अब राष्ट्रले पर्ूण्ा आरक्षण गर्नुपर्ने आदिवासी/जनजाति हुन् लाप्चा, हायु, जिरेल सुरेल, थामी, दनुवार, राजवंशी सतार, राउटे, कौशा, माझी, राजी, वादी, मुसहर, दमाई, सार्की आदि । वनका राजा कुसुण्डाको रूपान्तरण भइसक्यो । सहनशील राउटेको अस्तित्व अझै छ । सहनशीलता र अहम्को भेद यसैबाट स्पष्ट बोध हुन्छ । आजको चर्कदो बहस नेपाल राष्ट्रको नयाँ स्वरूपको निर्माण हो । साध्यमा सबै पक्षको एउटै राय भए पनि माध्यमको विषयमा भने ठूलो अन्तर देखिन्छ । हाम्रो र्सार्वभौम सत्ता वीरवलको खीर पकाइको कथामा छ । दिल्ली र वासिङ्गटन डि.सी.को मनोवैज्ञानिक अध्ययनमा औँला भाँच्दै मञ्चको आनन्द लिइरहेका छन् । मञ्चमा जाति, आदिवासी/जनजाति र मधेशीवासीका नकारात्मक नाटकहरू मञ्चन भइरहेका छन् । यो पनि परिवर्तनको क्रमको माध्यम त पक्कै हो । महाकवि देवकोटा भन्दछन्- 'आँखाको नानी सानो भए पनि प्रकाश पुञ्ज हो ।' आँखा अन्य शरीरको एउटा अङ्ग हो । त्यसैले राजनीतिकशास्त्रअनुसार एउटा राष्ट्र एक व्यक्तिको सम्पर्ूण्ाता मात्र नभई व्यक्तित्व पनि हो । समुदायहरूको योगफल नै राष्ट्र हो । आज हिसाबको गलत परिणाम नै परिभाषा र सत्यतालाई ढाकछोप गर्ने परिपाटीले गर्दा यस्तो भएको हो । नेपालमा वर्ण्र्ाायवस्थाको उद्युम मचिएको समयमा बाहुन जातिमा पनि पर्ूर्वीय र पश्चिमाको भेद उग्ररूपमा थियो । एक अर्कामा भात भान्सा चल्दैथ्यो । यो हामीले नै देखेको भोगेको कुरा हो । समय उल्टयो बाहुन एक भए अनि सत्ता सम्हाल्न पुग्यो तर विधि भने काँचै छ । काटमार नगर्ने जलचर माछालाई निर्मल मान्ने खान हिच्किचाउन शर्ेपा जातिले मई २९, १९५३ यता राष्ट्रलाई पुर्‍याएको योगदान 'गिनिज बुक अफ द वर्ल्ड रिकार्ड' पल्टाउँदा थाहा भइहाल्छ । पर्वतारोहण क्षेत्रमा के महिला के पुरुष दुवैको योगदान उत्तिकै छ । संसारका कतिपय मुलुकहरूमा त शर्ेपाल्याण्ड भन्नाले नेपाललाई राम्ररी चिन्दछन् । ती पर्वतारोहणीहरूलाई राष्ट्रले के ले र कसरी सम्मान गर्‍यो भन्ने लेखाजोखा गर्न बाँकी नै छ । पासाङ ल्हमुले शालिक पाई तर आङरिता -हिउँ चितुवा), स्पीड काजी, बाबुछिरी र अरूले के पाए - बाबुछिरीको खर्पसमा परी मृत्यु भयो । ऊ मसँग भन्थ्यो 'तपाईँ र मेरो नाता पर्छ कुनै दिन खुलासा गरौँला ।' मलाई थाहा छैन कुरा अपूरो नै रहन गयो ।
	•	स-फो चिवा लोसार -आङ काजी शेर्पा 'किसान’ सफो चिवा -माटो, पुरुष, मुसा वर्ग) लोसार मनाइ“दैछ । नेपालमा लोसार चाड शेर्पा , लामा, भोटे, ह्योल्मो, तामाङ र गुरुङले मनाउ“छन् । लोसार चाडको सम्बन्ध पुरानो साललाई विदा गर्ने र नया“ साललाई स्वागत गर्नेस“ग गा“सिएको छ । पश्चिम मुलुकले बाह्रौं महिनाको अन्तिम सा“झ र नया“ सालको पहिलो दिनलाई स्वागत गरेजस्तै हो । तामाङले 'नया“ साललाई ल्होछार र अन्य समुदायले नया“ साललाई
	•	बढ्दो गुम्बा शिक्षा ! -छिरिङ फून्जो लामा गोरखा जिल्लाकै उत्तरी क्षेत्र छेकपार गा.वि.स. मा कक्षा एकदेखि ५ सम्म सञ्चालित बुद्ध प्रा. वि. मा हाल २ जना शिक्षक मात्र कार्यरत छन् । यस विद्यालयमा जम्मा ५१ जना विद्यार्थीहरू भर्ना भएका मध्ये दैनिक ४०/४५ जना विद्यार्थीहरू नियमित आउने गरेको कुरा त्यस विद्यालयका प्रधानाध्यापक छिरिङ लामाले बताउँछन् । उनी सरकारले यस्ता विपन्न तथा दर्ुगम स्थानहरूमा छुट्टै कार्यक्रम तथा शिक्षाको पहुँच पुर्‍याउन सकिरहेको छैनन् र भएका विद्यालयहरूमा पनि शिक्षा क्षेत्रमा आएका विकास कार्यक्रमहरूको सुविधाबाट बञ्चित हुनु परेकोमा दुखेसो पोख्छन् । गोरखा जिल्लाको विशेषगरी उत्तरी क्षेत्रका विद्यलायहरूमा शौचालय, खानेपानी, घेरावार लगायत अन्य भौतिक तथा शैक्षिक समस्या छन् । तापनि नेपालको भौगोलिक तथा भाषिक विभिन्नताका कारणबाट सरकारी विद्यालयका भर्ना गर्नु भन्दा पनि गुम्बा शिक्षामा अद्यापन गर्न विशेष महत्त्व दिने भएकोले पनि त्यस हिमाली दर्ुगम क्षेत्रमा भर्ना कम गर्ने र भर्ना भएकाहरू पनि बीचैमा विद्यालय छोडी अन्यत्र जाने कारणबाट पनि यस क्षेत्रको शैक्षिक उपलब्धि दर न्यून रहनु नेपालको शिक्षामा देखिएको असमानताको कारणले गर्दा भएको बताइन्छ । हालको शिक्षा पद्धतिमा भएको हुनुपर्ने केही परिवर्तनबाट जस्तै आश्रम मदरसा तथा गुम्बाको बारेमा समेत अनुमति दिइने नियम लागू हुनु अत्यन्त राम्रो छ तर पनि यसलाई विद्यालय स्तरमा नै सञ्चालन गर्ने व्यवस्था उपलब्ध गराइदिएको खण्डमा वा एउटा कोटा तथा राहत कोटा उपलब्ध गरेमा यस क्षेत्रको सरकारी विद्यालयहरूको शैक्षिक अवस्था सुधार हुने दावी गर्छन् सम्बद्ध पक्ष । यस क्षेत्रका सात दर्ुगम विकट गा.वि.स. एक छेकापार, चुम्चेत, सामा, ल्हो, प्रोक, विहि तथा सिर्दिवस गा.वि.स. हरूमा एक मात्र आवासीय मा. वि. र अन्य दर्ुइ दर्जन जति प्रा.वि. छन् तर विद्यालयहरूमा कहीँ पनि दरबन्दी अनुसारको शिक्षक छैनन् । कहीँ भने कक्षा अनुसारको शिक्षक दरबन्दी छैनन् । विगतको सङ्कटकालीन अवस्थामा हरेक सरकारी निकायका कर्मचारीहरू र राजनीतिक प्रतिनिधिहरू जिल्ला सदरमुकाम तथा केन्द्रतिर पलायन भए, गाउँमा छिर्नै सकेनन् तर विकट दर्ुगमदेखि गाउँ-गाउँमा केवल शिक्षक मात्र रहे । उनीहरूले जनताको सेवामा काम गरेका थिए तर उनीहरूलाई निजामती कर्मचारी सरह न सुविधा छ नत ९० प्रतिशत दुर्गम भत्ता छ । त्यस्तै महड्ढी भत्ता नै सरकारले उपलब्ध गर्न सकेका छैन । जुन क्षेत्रमा जानका लागि सात/आठ दिन पैदलमा हिँड्नु पर्दछ तर कुनै किसिमका भत्ताको व्यवस्था समेत सरकारले नगर्दा त्यस क्षेत्रका शिक्षक कर्मचारीहरूको जीवनयापन कठिनभन्दा कठिन हुन पुगेको छ ।
	•	एक साथी नेपाल पठाऔ एक साथी नेपाल पठाऔ अभियान अभियान मा सङ्योजक तेन्जि शेर्पा -एन आर एन -आई सी सी दक्षिण कोरीया
	•	आदिवासी/जनजाति शेर्पाको नालीबेली -पसाङ गोपर्मा मानवशास्त्रले मानव जातिलाई तीन वर्णमा बाँडेको छ । १. श्वेतवर्ण(ककेशियाई), २. श्याम वर्ण (न्रि्राइङ) र ३. पितवर्ण्र्ाामङ्गोलोइड) । यूरोप, उत्तरी अप|mीका र पश्चिम एसियामा स्वेतवर्ण्र्ााे प्रभुत्व रहृयो भने मध्य र दक्षिण अप्रिmकामा श्यामवर्ण्र्ााे प्रभुत्व रहृयो । पीत वर्ण्र्ाा मानवको विकास र विस्तार भने एसिया महादेश भरिनै भयो । मानिसको उत्पत्तिकालदेखि नै खाना र वासको आवश्यकता रहृयो भने चेतना र अनुभवको आधारमा वास, वस्त्र, काम-धन्दा, धर्म, कलात्मक अभिव्यक्ति, शिक्षा, स्वास्थ्य र कुनै न कुनै प्रकारको शासन व्यवस्थाको स्थापनको विकास गर्दै रहे । यसै कालखण्डमा समय र परिस्थिति अनुसार सत्ता, अवसर, आर्थिक स्थितिको आधारमा वर्ग भेद रहेकै कारण बाध्यतावश स्वाशासनको पनि सिर्जना भएको हो । आज यो स्वशासन चीन, क्यानाडा, अर्जेन्टिना, बोलिभिया, कोलम्बिया, अष्ट्रेलिया, न्यूजिल्याण्ड, नर्वे, स्वीडेन नर्डिक देशहरू -अष्ट्रोनेजियन, फिजियन, हवाइयन, मलायन र माओसियन) आदि छन । यो घामले डढेको जस्तो देखिने जातिहरू पनि मङ्गोल मुलकै हुन । भनेमा कुनै फरक पर्दैन । ताल, उपत्यका र खासगरी पृथ्वीको नाइटो विषुवत रेखाका वरिपरि जनसङ ।ख्याको चापमा वृद्धि हुँदै गयो । हुँदा हुँदा विशवमा मानिसको जसङ ।ख्या अब ६ अरब नाघिसकेको छ । टि्रपिटिका र बाइबलमा पनि जन्म निरोधका प्रक्रियाहरू अपनाइएको पाइन्छ । -भिक्षु, भिक्षुणी, लामा, फादर, ब्रदर, सिस्टर आदि) । जनसङ ।ख्याको वृद्धिमा विज्ञान तथा प्रविधिका योगदान रहेको छ । प्राकृतिक प्रकोपहरूबाट बच्ने र आयु लम्ब्याउने उपायहरूको निदान हुँदै
	•	जलशक्ति अब त केही गरेर देखाऔं
	•	Sherpa Communication group's Slide show
	•	प्राचीन नालेन्डा बौद्धा बिस्वबिद्यालय
	•	Etalk with shining star Mingma Sherpa, with Tsewang Lama
	•	Interview with Mr. Ang Kaljang Sherpa (Lama) UK
	•	Users online - last three minutes
	•	I just call to say I love you.......Stevie Wonder. No new years's day To celebrate No chocolate covered candy hearts to give away No first of spring No song to sing In fact here's just another ordinary day No april rain No flowers bloom No wedding saturday within the month of june But what it is Is something true Made up of these three words that i must say to you I just called to say i love you I just called to say how much i care I just called to say i love you And i mean it from the bottom of my heart No summer's high No warm july No harvest moon to light one tender august night No autumn breeze No falling leaves No even time for birds to fly to southern skies No libra sun No halloween No giving thanks to all the christmas joy you bring But what it is Though old so new To fill your heart like no three words could ever do. I just called to say i love you I just called to say how much i care I just called to say i love you And i mean it from the bottom of my heart. I just called to say i love you I just called to say how much i care I just called to say i love you And i mean it from the bottom of my heart Of my heart Of my heart
	•	Bob Marely songs
	•	Bryan Adams songs
	•	Elton John's songs
	•	Hindi song 'satau janam'
	•	Lobo'
	•	Hindi
	•	Ani Chhoyin Dolma's song
	•	test
	•	Bon Jovi
	•	आदरणीय पाठक महोदयहरु
	•	Om aa: Hung Bajra Guru -Dendi Sherpa Dendi Sherpa
	•	The Vajra Guru (Padmasambhava) mantra The Vajra Guru (Padmasambhava) mantra Om Ah Hum Vajra Guru Padma Siddhi Hum is favoured and held in esteem by sadhakas. Like most Sanskritic mantras in Tibet, the Tibetan pronunciation demonstrates...
	•	दीपंखा यात्रा (एक पाईला एक तोला सुनको पुष्य) सुविन श्रेष्ठ /ललितपुर   नेपालमा मनाइदै आएका चाडपर्व जात्रा र उत्सवहरुको ऐतिहासिक घटनाका स्मरण र विशेष महत्व रहेको हुन्छ । उपत्यकामा हरेक महिना कुनै न कुनै जात्रा वा उत्सव पर्ने गर्दछन् । कुनै चाड वर्ष दिनमा एकपटक मनाइन्छ । कुनै १२ वर्षमा एक पटक मनाइन्छ । ललितपुरको इतिलन्हेमा सम्यक महादान ५ वर्षमा एकपटक परम्परा छ भने स्वयम्भूको भुईंखेलमा सम्यक महादान १२ वर्षको एक चोटि मनाइने गरिन्छ । जुन महादानमा राजालाई समेत निमन्त्रणा गर्ने प्रचलन छ । त्यस्तै भर्खरै बारम्बार आइरहने ती उत्सव भन्दा अलग्गै पहिचान बनाएर सकिएको छ ललितपुरमा दुर्लभ दीपंखा यात्रा । ३८ वर्ष पश्चात मात्र ५ योगको साइत जुरेकोले
	•	H.H. Trulshig Rinpoche H.H. Trulshig Rinpoche Reincarnated Lama Chhoki Lodro Rinpoche, who is well known as Trulshig Rinpoche was born in Yamdo Taglung in Tibet in 1923. At the age of four he was recognized by Abbot Ngawang Tenzing as the reincarnation of his own heart lama, Trulzhig Tendru Dorje. Now popularly known as Trulshig Rinpoche, this is his 31st reincarnation and he is the main abbot of Chiwong Monastery as well as Thupten Choling Monastery located very close to the north of Chiwong Monastery in Khumbu. This gallery presents some pictures from his holy activities. These photos are properties of Chiwong Monastery. Re publishing these photos is strictly prohibited without permission from the Chiwong Monastery Sangey Trust.
	•	where Guru Rinpoche Meditated Pharing Video Short Defination of Yangle shed cave whre Guru Padma sambhawa Meditated 7th century..
	•	sherpa sewa kendra gonpa barsik sadharan sabha थल्लेरी निवासी फुरी शेर्पालाई सम्मान Ex Minister tourism Yangkila sherpa sabhasad laki sherpa Tengboche Rinpoche Sangda Tulku Rinpoche
	•	बुद्ध धर्ममा पञ्चशीलको महत्व र आवश्यकता प्राणी हिंसा नगरिँदाका दशवटा फल •  अङ्ग प्रत्यंग परिपूर्ण भएको शरीर हुनेछ । •  स्वच्छ र सुन्दर शरीर हुनेछ । •  हेर्दाखेरि नै मनलाग्दो सुन्दर रुप भएको हुनेछ । •  शूर वीर हुनेछ । •  बल शक्तियुक्त हुनेछ । •  अर्काको हातबाट मर्नुपर्नेछैन । •  परिवारमा सदस्य बढ्नेछ । •  रोग ब्याधि कम हुनेछ । •  मनपर्नेहरुबाट वियोग हुनुपर्नेछैन । •  दीर्घायु हुनेछ ।
	•	ऐतिहासिक तोलाकागुम्बा ओझेलमा केही दसक अघी सम्म हामी शेर्पा समुदायमा (तोलाका रिठो) तोलाका थर्लिङ ल्हाखङ भनी थाहा नभएका ब्यक्ती शायद कमै होलान् जुन गुम्बामा बिभिन्न धर्मिक् अनुस्ठान्, ध्यान, जप्, दान् धर्म,तथा आध्यात्मिक् अभ्यास लगायत गुरु औतरी लामा को दर्सन गर्न लाई सर्बसाधरण को आस्था को केन्द्रको रुपमा प्रख्यात थियो। ऐतिहासिक तोलका गुम्बा हाल मरमत संभरको कमिको कारण दिन प्रतिदिन जिर्ण हुदै गैरहेको छ। ओखल्ढुंग जिल्ला पात्ले गा बि स को वार्ड नं ३ तोलका डाँडामा अवस्थित तोलका थर्लिङ गुम्बा बि.सं. १९६०को दसकमा माहान् गुरु लामा कुस्य ज्यु बाट स्थापना गर्नु भएको थियो।गुम्बामा युगौ पुराना दुर्लभ भगवानका मुर्तिहरु,प्रसिद्ध बौद्ध ग्रन्थहरु प्रतिस्थापित थिए। शेर्पा समुदाय तथा ङिंमापा संप्रदायका प्रसिद्ध गुरु मध्येका एक पाचौ औतारी लामा गुरु कुस्य टुल्कु ज्यु को मातहतमा संचालित थर्लिङ गुम्बा मा टाढा टाढाबाट टावा आनी हरु बिभिन्न आध्यत्मिक अभ्यास बौद्ध शिक्षा
	•	Introducing Ka-Nying Shedrub Ling Monastery Some 50 years ago, His Holiness the 16th Gyalwang Karmapa, Rangjung Rigpè Dorje, uttered the following prophesy to one of his principal gurus, Tulku Urgyen Rinpoche, Dharma master of Lachab Gompa in Kham: "If you go to Nepal, it will further the Buddhist doctrine and benefit sentient beings." In accordance with Karmapa's wish, Tulku Urgyen Rinpoche left his monastery in eastern Tibet and crossed over the soaring snow-capped Himalayas into neighboring Nepal where he settled in its capital city, Kathmandu. In 1963, His Holiness placed Tulku Urgyen in charge of Nagi Gompa, a secluded nunnery nested high on the northern slopes of Kathmandu Valley. After settling there, Tulku Urgyen
	•	बुद्ध धर्ममा कर्मकाण्ड वाङ भावसागर पर्ुण्ालोकको समस्त प्राणीहरु सदा सद्ागरुको शरणम जान् छु र जानुहवोस् । मानिसहरु मध्येको श्रेष्ठ भगवान बुद्धको शरणमा जान्छु जानुहवास् । शान्ता बिरगहरु मध्येको उत्तम सदर््धर्मको शरणमा जान्छु जानुहवास् ।सद् संघहरुको मध्येको उत्तम आर्यसंघको शरणमा जान्छु जानुहवास् र्।र् इष्ठ कुल देव देवी महाशक्ति मन्डलहरुको शरणमा जान्छु जानुहवास् ।दशै दिशाको बुद्धहरुको शरणमा सद्भाव करुण चित्तउत्पाद् गर्न सकोस । हामीले दान र बिन्ति भाव गरेको फाल्ने सम्पर्ण्र्ाा्राणीहरुले बुद्धमार्ग दर्शन गर्नै सकोस। समस्ता प्राणीहरुको शान्ति र सखको कर्मभोग गर्न पाउन् । दुस्ख र पिडाको भय कु कर्म काण्डाहरुबाट शीग्र मुक्त होस। कुनै पनि प्राणीहरुलाई भेदभाव दुबिद नहोस । सामन्त शुब्यबस्था गर्न
	•	बौद्ध जागरण केन्द्रको अपील धर्म नै मनुष्य जीवनको आधार हो" शान्तिका अग्रदूत गौतम बुद्ध २५५२ औं वर्ष पहिले नेपालको लुम्बिनीमा माता महारानी माया देवीको कोखबाट उत्पन्न हुनु भई सात पाईला कमलको फूल माथी हिड्नु भएको थियो । २९ वर्षसम्मको दरबारिय सुख सयलमय जीवन व्यतित् पछि मानिसले भोग्नु पर्ने जन्म, रोगी, बृद्ध र मरण जीवनको वास्तविक सत्य (Truth) को खोजिमा दरबार छाडेर बुद्धगयातर्फ  प्रस्थान गर्नुभई लौकिक र अलौकिक सम्बन्धी वास्तविक सत्य पत्ता लगाई ६ वर्षको कठोर तपस्या पछि सिद्धार्थ गौतम प्रत्यक्ष सम्यक सम्बुद्ध भए ।   त्यस पछि ४५ वर्षसम्म उहाँले आफ्नो बोधिज्ञान लाई विभिन्न ठाउँमा प्रस्थान गर्नु भई व्यापक प्रचार गर्नु भयो । उनै बुद्धको ज्ञानलाई नै आज बौद्ध (बोधि) दर्शनको रुपमा संसारले लिन थाले । आज विश्वका धरै राष्ट्रहरुले बौद्ध
	•	बुद्ध धर्ममा कर्मकाण्ड वाङ भावसागर पर्ुण्ालोकको समस्त प्राणीहरु सदा सद्ागरुको शरणम जान् छु र जानुहवोस् । मानिसहरु मध्येको श्रेष्ठ भगवान बुद्धको शरणमा जान्छु जानुहवास् । शान्ता बिरगहरु मध्येको उत्तम सदर््धर्मको शरणमा जान्छु जानुहवास् ।सद् संघहरुको मध्येको उत्तम आर्यसंघको शरणमा जान्छु जानुहवास् र्।र् इष्ठ कुल देव देवी महाशक्ति मन्डलहरुको शरणमा जान्छु जानुहवास् ।दशै दिशाको बुद्धहरुको शरणमा सद्भाव करुण चित्तउत्पाद् गर्न सकोस । हामीले दान र बिन्ति भाव गरेको फाल्ने सम्पर्ण्र्ाा्राणीहरुले बुद्धमार्ग दर्शन गर्नै सकोस। समस्ता प्राणीहरुको शान्ति र सखको कर्मभोग गर्न पाउन् । दुस्ख र पिडाको भय कु कर्म काण्डाहरुबाट शीग्र मुक्त होस। कुनै पनि प्राणीहरुलाई भेदभाव दुबिद नहोस । सामन्त शुब्यबस्था गर्न पाइयोस । मानाब प्राणाीहरुलाई क्षमा गरी शान्तिको उर्जा शक्ति प्रदान गरी रक्ष गरुन्। नमो गुरुबुद्ध, नमो गुरु धर्म,नमोगुरु संघ । तपाईलाई प्रसंसा र प्र्थाना गरेको शक्तिले हामी सबै जहां जुन दिशा जस्तो आवस्थामा रहेता पनि ग्रह,भोग, गरिबी र लर्डाई झगडा अशान्तिहरु सबै शान्त भई समंगल बृद्धि भएर बुद्ध धर्म र संघको मार्गमा जान सकोस्। ब्ाौद्ध धर्मलम्बीहरु जन्म,जात,र हाढको मासु देखावाटी मात्रा बौद्ध नभई तन,मन,बचन भित्रबाट उत्पाद् भएको हुनु पर्दछ । बुद्ध धर्म र संघको शास्ानलाई र त्यसको नियम शिल पालना गर्ने श्ािष्य र संघको महत्वलाई बुझेका सैद्धान्तिक नैतिक बौद्ध हुनु पर्दछ। नर्र्बिसौ दानावता मानब जीबन सफल पार्न बुद्ध धर्म र संघ प्रति उ्रेरित भई मनको भावमा बैराग र करुण उत्पाद् गरी र्सबप्राणलिाई समानदृष्टिले देख्नु सक्नु पर्दछ । बौद्ध बिधान अनुशार शुरुमा त्रिशरण् गमन् साथै पंचशील दिक्ष्ँा ग्रहन गरी त्यसलाइ निरन्तर पालन गर्न र गर्नुपर्ने दश कुशल कर्म लिने र दश अकुशल कर्म तिनीहरुको दोष अवगुण बुझेर त्यग्ने सम्बर सील राम्ररी लिने कुशल कर्म हो । त्रिरत्न पाठ अझै देखि म बुद्ध रत्नको शरणमा जान्छु । भनि उक्त पाठलाई हृदय देखी सत्ा्भाव ब्याक्tm गर्नर्ुपर्दछ । त्यसै गरी भगवान मलाई अनुकम्प गर्नुहवस् । म अमुक अज्ञान मानिसलाई आजदेखी जीबन पर्यन्त सम्म द्धिपद् मानिसहरु मध्येको श्रेष्ठ भगवान बुद्धको शरणमा जान्छु । शान्त र बिरथहरु मध्येका उत्तम सदर््धर्मकोे सरणमा जान्छु । आर्यसंघको शरणमा जान्छु ।आजदेखी मलाई जीबन पर्यन्त सम्म त्रिरत्नको सरनमा जानु स्वीकार गरेको उपाशकको रपमा अनुग्रहन गर्नुहोस भनि प्रथाना पाठ गर्नर्ुपर्छ र गुरुले आफुलाई स्वीकारेको ठान्नु पर्दछ। शील प्राप्त भएको मनन् गर्नर्ुपर्दछ । भगवान बुद्धलाई बौद्ध गुरुको रुपमा बुद्ध धर्मलाई आजम्बरी बुटी औषधीको रुपमा र बुद्ध संघलाई रोगीहरुको सेवकको रुपमा बुझौ र आफुलाई सिकिस्त रोगी ठानेर सो धर्मलाई ग्रहन सेवन गरी त्यसबाट स्ाम्पर्ुण्ा रोग र दोषहरु मुक्त हुन्छ भन्ने बिचारले बुद्ध धर्म र संघको शरण्मा जानु पर्दछ । बिशेष बौद्ध धर्मको प्रबेशद्धार त्रिरत्न शरण र तन्त्र शुत्र मन्त्रको प्रबेशद्धार अभिशेक-वाङ) हो । त्यसलाई बौद्धहरुको बिधान वा नियम शिक्षासम्बर र सील पनि भनिएको छ । यसर बुद्ध धर्म र संघको शरणमा गई त्रिशरण
	•	त्रिरत्नको शरणगमन (क्याफ्डो) त्रिरत्नको शरणगमन (क्याफ्डो) अनुशरण गर्ने धर्मावलम्बीहरु लोक उद्धारको लागि "बहुजन हिताय, बहुजन सुखाए" उपाससक, उपासिका, भिक्षु, भिक्षुणीहरुको लक्ष्य लिएर शरणमा जानेहरुलाई बौद्ध भनिन्छ । उपासक, उपासिका गृहस्थि हुन् भने भिक्षु भिक्षुणी घरवार विहिन अनागरिक हुन् । यस चार समूहलाई चार महापरिषद्, अर्थात महासंघ पनि भनिन्छ । अन्य धर्ममा ईश्वरको अस्तित्व रहन्छ भने बौद्ध धर्ममा अमर ईश्वरको स्थान हुँदैन र कोन्छोग् सुम (त्रिरत्न) लाई सधैँ उच्च स्थानको रुपमा प्रयोग गरिन्छ । बौद्ध र अबौद्धको भेद छुट्टाउनका लागि त्रिरत्नको शरणगमनमा जानु पर्दछ । अर्थात् चार महापरिषद्को संघमा प्रवेश गर्न र चार महापरिषद्को सदस्य हुन्, बुद्धरत्न, धर्मरत्न र संघरत्नको शरणमा जान तन, मन, वचनले स्वीकार गर्नु पर्दछ । यसको अतिरिक्त बौद्ध कुल परम्परामा जन्मेर मात्रै सैद्धान्तिक बौद्धको पंक्तिमा परेको मानिदैन । त्यसैले त्रिरत्न शरणगमन नै बौद्धको मुल प्रवेशद्धार भएको हुँदा बौद्ध हुनको लागि त्रिशरणगमनको प्रथम खुट्किलो अनिवार्य हुन्छ । तथापी चोर डाँकाको डर त्रासले, ऋण तिर्न नसकेको पिरले, खाना लाउनको दुःखले, विरामीको कारणले मात्र त्रिरत्नको शरणमा जाँदा वास्तविक त्रिशरणगमन गरेको मानिन्छ । साथै चार मुलधारको माध्यमबाट त्रिरत्न शरणगमन गर्दै जानु पर्दछ । जस्तैः म बुद्धको शरणमा जान्छु, धर्मको शरणमा जान्छु, संघको शरणमा जान्छु । बुद्धरत्नको शरणमा गएपछि भोग वलि खाने संसारिक देवताको शरणमा गएर पुजा गर्नु हुँदैन । धर्मरत्नको शरणमा गएपछि प्राणी हिंसा गर्नु हुँदैन । संघरत्नको शरणमा गएपछि अबौद्ध जोगी (झांक्री र धामी) सन्यासीको संगत गर्नु हुँदैन । बुद्धरत्नको शरणमा गएपछि टुटफुट भएका बुद्ध मूर्तिका टुक्रा समेत ननाघि आदर सत्कार गर्नुपर्दछ । धर्मरत्नको शरणमा गएपछि बुद्धधर्मसम्बन्धी पुस्तकको टुक्राससमेत ननाघि आदर सत्कार गर्नुपर्दछ । संघरत्नको शरणमा गएपछि धर्मवस्त्र लगाएको व्यक्ति जस्तो भए पनि अपमान नगरी सत्कार गर्नु पर्दछ । स्रोतः बौद्ध जागरण केन्द्रद्धारा प्रकाशित-"बौद्ध धार्मिक शरणगमन, कर्म काण्ड र मणि" ।
	•	More English songs collection visual More songs
	•	Peter Andre - Mysterious Girl Peter Andre - Mysterious Girl
	•	Michael Learns To Rock - Sleeping Child Michael Learns To Rock - Sleeping Child sleeping child - Michael
	•	Brayan Adams songs visual Brayan Adams - Please forgive me Uploaded by co0caine. - Explore more music videos.
	•	Michael Jackson songs visual
	•	HH Kyabje Taklung Chyatol rinpoche at sherpa Gonpa wang abhishek by HH Kyabje Taklung Chyatol rinpoche at sherpa Gonpa KTm
	•	शेर्पा सेवा केन्द्रमा मनिङ बज्र गुरु जप कार्यक्रम
	•	Nationwide Teacher Training workshop for Monastry Education Teachers Nationwide Teacher Training workshop for Monastry Education Teachers
	•	19th Great Prayer Festival Held at Kopan Moanastery 19th Great Prayer Festival Held at Kopan Moanastery
	•	interview with Ang Kaji Kisan about Gyalpo Losar
	•	yulteng Losar Picnic video yulteng Losar Picnic video
	•	2137 Gyalpo losar and Lhapso program at Sherpa Monastry Baudha 2137 Gyalpo losar and Lhapso program at Sherpa Monastry Baudha
	•	सं. सभाको राज्य पुनसंरचना समितिद्वारा प्रस्तुत १४ प्रदेशको प्रस्तावमा शेर्पा स्वायत्त प्रदेश नभएकोमा पहिलो पटक समितिलाई ज्ञापन पत्र video press issue by Nepal sherpa association रा पु संरचना समितिको सभापति लोकेन्द्र बिष्ट मगरको भनाई What Narhari Acharya said after gyapan patra ?
	•	Sherpa Food Festival Jan 15-16, 2010 video Sherpa Food Festival Jan 15-16, 2010 video <p>
	•	कसरी मारिए सुरेन्द्र डंगोल ? भिडियो हेर्न यहाँ क्लिक् गर्नुहोस कसरी मारिए सुरेन्द्र डंगोल ?
	•	1st Nyingma Monlam Began 24 Dec to 26 Dec 2009 Baudha Kathmandu 1st Nyingma Monlam Began 24 Dec to 26 Dec 2009 Baudha Kathmandu
	•	Sherpa Artist Society Nepal Musical Night 25 Dec 2009 Sherpa Artist Society Nepal Musical Night 25 Dec 2009
	•	videos of Sherpa Federal state declared day salleri Small Aircraft Landing capital of sherpa Federal State Nepal. source:-DCNepal.com Warm welcome to supreme leader Prachanda Different program from salleri Supreme Leader Prachanda Speech During Federal Sherpa State Declaration 14th Dec Salleri Solukhumbu Nepal Sherpa Federal state incharge Gombu Sherpa Karjyang Solukhumbu Pawai VDC Jukhe Nepal speech during Maoist supreme leader Prachanda Declared Sherpa Federal State 14th Dec 2009 Artists Dance Party Local Rai and Sherpa artist from Solukhumbu dance after Program Camp fire Phaplu Nambur Lodge camp site Whole night dance party phaplu Senghi Dance Salleri solukhumbu during federal she
	•	मुगाली जातिहरुको चलचित्र राजधानीमा प्रदर्शन। कार्णालीको मुगुमा बसोबास गरेका मुगाली जातिहरुको चलचित्र राजधानीमा प्रदर्शन। भिडियो दीपा आचार्य
	•	Sherpa Song visual -Pema Chhoti Sherpa Sherpa Song Visual By Pema Chhoti Sherpa Solu
	•	Different vedeos during Nepal Sherpa national convention 2009 Discussion during convention Sapath Grahan in Sherpa Language by Ang Dawa Sherpa Sherpa Leader Pem Chhiri Sherpa speech after wining election. Dancing sherpa Leaders
	•	Prayer of Kyabje Dungse Thinle Norbu Rinpoche Prayer of Kyabje Dungse Thinle Norbu Rinpoche Rinpoche in Kathmandu Nov 18 2009 HH Dudjom Rinpoche HH Dungse Thinle Nuru Rinpoche White Sail Prayer by Thinley Norbu Rinpoche Thinle Norbu Rinpoche whit sail part 1
	•	Dudjom Rinpoche (Rainbow Body-P3/6) Part Three Part Four photo>>
	•	Marble Buddha Statue Puja to Ruwanweli Maha Seya Marble Buddha Statue Puja to Ruwanweli Maha Seya - 2009 July 11 Pictures of this great event
	•	Hyolmo Ama Yangri ( Helambu Tarkeyghyang) Hyolmo Ama Yangri ( Helambu Tarkeyghyang) <
	•	Tibetan refugees protest June 26 Tibetan refugees march towards Tibet to protest against the Chinese government, at Andheri town, about 30 kilometers (19 miles) from the Nepal-China border, in Nepal, Friday, June 26, 2009. Officials say police in Nepal detained dozens of Tibetan refugees heading toward the Chinese border to protest. More Photos
	•	Video During Himali National convention Song Pema Chhoti Sherpa
	•	2553 Buddha Jayanti video from Swayambhu Video By DC Nepal
	•	Khumbu Festival Video khumbu Festival Khumjung Solukhumbu
	•	Tibetan song snowland Home Tibetan song snowland Home
	•	Traditional Sherpa Dance from Everest region Namche Khumbu Traditional Sherpa Dance from Everest region Namche Khumbu Traditional Sherpa Dance from Everest region Namche Khumbu
	•	More english songs George Michael Last Christmas
	•	Video of Sankhuwasaba Hatiya Kimathanka Video of Sankhuwasaba Hatiya Kimathanka
	•	रेडियोमा शेर्पाको कार्यक्रम सुन्नुहोस् यो शेर्पी नाशा कार्यक्रम शेर्पा संचार समुहद्वरा सन्चालन गरिएको कार्यक्रम हो । यो कार्यक्रम प्रत्येक हप्ताको शनिबार बेलुकी 7 बजेबाट 8 बजेसम्मा रेडियो CJMC F.M. 106 Mhz मा सुन्न सक्नुहुन्छ । यो शेर्पा रेडियो कार्यक्रम सुन्ने तरिका....... www.sherpasanchar.com logon गर्नुहोस्, website को right side मा भएको MP3 PLAYER मा click गर्नुहोस् । त्येसपछी अर्को site MINI MP3 PLAYER खुल्छ र Bandwith: high, Mode: linear राखेर continue मा click गर्नुहोस् । अब तपाईंको headphone अथवा speaker मा program सुन्नुहुन्छ । अनी कुनै सल्लाह र सुझाब भए sherpasanchar@gmail.com मा Email गर्नुहोला ।                                         थुचिछे ।।।
	•	20th birthday of the Panchen Lama
	•	Tukpa Chhe Shi Video -video by Tshering       भिडियो हेर्न यहँ क्लिक् गर्नुहोस।
	•	ख्युरुङ सु यिन ? -आङ काजी शेर्पा Ang Kaji Sherpa Kisan during Sherpa media group program at Nepal Tourism Board May 30 2009>
	•	यसरी कुटिए सभासद सिंहदरबारभित्रै... Badly Beaten a CA Member.. video
	•	CA Member Ang Dawa Sherpa During Sherpa sanchar Program CA Member Ang Dawa Sherpa During Sherpa sanchar Program
	•	Tendel Yeshel Pumpa Handover to Himalayan communities..
	•	Karma sherpa of Sonada(Darjeeling) in SAREGAMAPA
	•	Sherpa "Nading" Dance Sherpa "Nading" Dance
	•	Tibetan Uprising Day's 50th Anniversary at Washington DC
	•	An introduction of Losar Festival 'video' An Introduction of Himali New Year Losar Festival. By Lhakpa Tenji Lama Sherpa www.sherpaworld.com Monpa Kids dance video at Losar Festival. Buddha Statues Festival Patan Kathmandu Nepal Himalaya
	•	Music Video of Ang Kami Sherpa and Dolma Hyolmo. Himali Songs, Video song of Ang Kami Sherpa and Dolma Hyolmo.
	•	बुद्ध भारतमा जन्मेको भनी गलत दृश्य देखाइएको विरोधमा
	•	"Om a Hung Bajra Guru Pedma Sidhi Hung"
	•	Film "नुमाफुङ लिम्बु" part 3 part 4 PART 5 PART 6 PART 7 PART 8 PART 9 PART 10 PART 11 PART 12 PART13 PART 14 PART 15 PART16
	•	Dendi Sherpa's Sherpa songs 'visual'
	•	नेपाली हाँस्य टेलि चलचित्र "वार कि पार" नेपाली हाँस्य टेलि चलचित्र "वार कि पार"
	•	हिमाली गितहरु
	•	मिङ्ग्मा शेर्पाको म्युजिक भिडिओ हरु
	•	song of Roshan Gurung
	•	मह जोडिको लोकदोहोरी
	•	Tibetan Losar Song video
	•	test notice